بافت تاریخی و معنوی پیرامون مضجع شریف و نورانی حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع)، قلب تپنده گردشگری زیارت در کشور و یکی از بااهمیت‌ترین کانون‌های مورد توجه در سیاست‌های توسعه و بازآفرینی شهری به شمار می‌رود. پاسخ‌گویی به نیازهای اساسی زائران و مجاوران این آستان ملکوتی، همواره فراتر از یک وظیفه اداری، رسالتی ملی و دینی بوده است.
با این حال، تجارب سالیان گذشته در این بافت متراکم و ویژه نشان داده که کمبود خدمات عمومی، به‌ویژه سرویس‌های بهداشتی و خدمات پایه در شعاع نزدیک به حرم مطهر رضوی—که بارها در جلسات و مراجع راهبردی نظیر شورای عالی زیارت مورد بحث و پیگیری قرار گرفته است—نیازمند راه‌حل‌های نوآورانه و جامع‌نگر است؛ چراکه ایجاد مستقل این خدمات در بافت متراکم پیرامون حرم، به‌دلیل محدودیت‌های فنی و احتمال ایجاد مزاحمت برای ساکنان و مجموعه‌های اقامتی، همواره با دشواری‌های ساختاری روبرو بوده است.
بر همین اساس، شرکت بازآفرینی شهری ایران رویکردی نو را در دستور کار قرار داده و ایده توسعه این فضاها به مجموعه‌های جامع خدماتی تحت عنوان «تیمچه‌های خدماتی» را عملیاتی کرده است. این الگو بر آن است تا ضمن رفع کمبودهای موجود در خدمت‌رسانی به زائران، کارکردی دوسویه داشته باشد و زندگی روزمره مجاوران و ساکنان محلات را تسهیل کند و در هماهنگی کامل با ساختار کالبدی و هویت اصیل محله‌ای پیرامون حرم رضوی شکل گیرد.
در فرایند برنامه‌ریزی و به‌منظور تحقق توسعه متوازن خدمات در این بافت، مطالعات جامع مکان‌یابی صورت گرفته و بر پایه آن، ۳۰ نقطه کلیدی در محدوده پیرامون حرم مطهر شناسایی شده است تا زائران و مجاوران با پیمودن کمترین مسافت ممکن، به خدماتی شایسته و باکیفیت دسترسی داشته باشند. در گام نخست و فاز اول این طرح، ۱۰ پروژه بر مبنای ضرورت، درجه اهمیت و امکان‌پذیری انتخاب شده و عملیات مربوط به آن‌ها در حال پیشرفت است؛ به‌گونه‌ای که تفاهم‌نامه‌های اجرایی منعقد گردیده، طراحی بخشی از تیمچه‌ها به سرانجام رسیده یا مراحل تکمیلی را طی می‌کند و عملیات اجرایی دو پروژه نیز آغاز شده است. مطابق راهبرد تنظیمی، آغاز عملیات اجرایی پروژه‌های بعدی به‌صورت ماهانه پیگیری می‌شود تا چنانچه موانعی به‌ویژه در بخش تملک اراضی حادث نشود، دست‌کم هفت تیمچه در سال آینده به مرحله بهره‌برداری نهایی برسند.
نکته اساسی و راهبردی در بازآفرینی بافت‌های پیرامون اماکن مقدسه این است که نگاه ما نباید تنها به فرآیند احداث و کالبد ابنیه محدود بماند. پایداری و استمرار خدمت‌رسانی اقتضا می‌کند که برنامه‌ریزی برای بهره‌برداری دقیقاً هم‌زمان با آغاز عملیات ساخت مدنظر قرار گیرد. هدف غایی، اطمینان از استمرار کارکرد این مجموعه‌ها در سال‌های پیش‌رو و حفظ آن‌ها در مسیر مأموریت اولیه است. از این رو، تیمچه‌های خدماتی با هویت هر محله و عناصر پیرامونی آن هماهنگ خواهند شد و در هر نقطه‌ای که زمینه مهیا باشد، از ظرفیت فضاهای هم‌جوار نظیر مساجد، حسینیه‌ها و فضاهای باز شهری بهره گرفته می‌شود تا پیوند میان خدمات نوین شهری و بافت اجتماعی محلات تقویت گردد.
از دیگر سو، پایداری اقتصادی از ارکان قطعی توفیق این طرح به شمار می‌رود. برای تضمین استمرار خدمات در شأن زائران، این مجموعه‌ها باید به درجه‌ای از خودکفایی و پایداری مالی برسند تا نگهداری و تداوم کاربری آن‌ها وابسته به تزریق ممتد اعتبارات دولتی یا منابع شرکتی نباشد. تعادل‌بخشی میان ماهیت عمومی و خدماتی این فضاها و خودکفایی اقتصادی آن‌ها، تعیین حدود خدمات رایگان و ارائه سازوکارهای کارآمد برای تأمین هزینه‌های نگهداری، از مهم‌ترین اصولی است که در تدوین الگوی نهایی بهره‌برداری مورد تأکید است و در این راستا بهره‌مندی از تجارب، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای صاحب‌نظران و فعالان حوزه مدیریت شهری یک ضرورت به شمار می‌آید.
در کنار پایداری اقتصادی، معماری این مجموعه‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد؛ طراحی این تیمچه‌ها با تکیه بر شاخصه‌های اصیل معماری ایرانی–اسلامی و تعریف یک هویت بصری یکپارچه و قابل بازشناسی در تمامی بافت پیرامون حرم دنبال می‌شود. همچنین، پیوند با فناوری‌های نوین و نیازهای روزآمد جامعه بخش جدایی‌ناپذیر این طرح است؛ از پیش‌بینی زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی در نقاط مناسب گرفته تا استقرار سامانه‌های داده‌محور و فناوری اطلاعات. افزون بر این، اتصال شبکه‌ای تیمچه‌ها سازوکاری برای ارائه خدمات هم‌افزا پدید می‌آورد تا مسائلی نظیر راهنمایی مسافران، ارائه اطلاعات مکانی و کاربست فناوری‌های هوش مصنوعی برای مسیریابی و تسهیل زیارت به شکلی یکپارچه محقق شود.
تحقق این شبکه پایدار، تجلی نگاه نوین شرکت بازآفرینی شهری ایران به باززنده‌سازی هویت‌محور بافت‌های تاریخی و مذهبی کشور است؛ طرحی که در صورت پیاده‌سازی هم‌زمان خدمات شایسته، معماری منسجم و مدل اقتصادی خودکفا، می‌تواند به عنوان الگویی ماندگار در خدمت‌رسانی هم‌زمان به زائران گرامی و ساکنان اصیل و مجاوران خورشید خراسان به یادگار بماند.